Olej do parkietu. Plusy / minusy olejów i wosków do podłóg.

W dobie wzrastającej świadomości ekologicznej i zmieniających się trendów oraz upodobań inwestorów coraz częściej olej do parkietu pojawia się na nowych podłogach drewnianych. Alternatywnym rozwiązaniem do olejowania podłóg jest ich woskowanie.

Proces sam w sobie nie jest nowy. Woskowanie jest uznawane za najstarszy zabieg stosowany do zabezpieczenia powierzchni drewnianych. Po wynalezieniu lakierów parkietowych znacznie zmalało znaczenie starych technik. Podyktowane to było trudnościami w pielęgnacji oraz kłopotliwym nakładaniem. Dzisiaj chcąc sprostać oczekiwaniom ludzi lubiących żyć zgodnie z ekologią, producenci liczący się w produkcji zabezpieczeń do drewna opracowali nowe systemy olejowo woskowe. Łączą one naturalne pochodzenie produktów z naturalnym charakterem i wyglądem drewna oraz o wiele wyższymi wymaganiami odporności w procesie użytkowania.

Poszczególne produkty różnią się oczywiście pod względem swoich cech i właściwości, co wpływa na możliwości wyboru najwłaściwszego systemu do danego charakteru podłogi. Powierzchnia podłogi może być zarówno fabrycznie zabezpieczona olejem i woskiem (gotowe parkiety) lub w procesie wykonana podłogi przez rzemieślnika, ręcznie lub przy pomocy maszyny. Obie możliwości mają zarówno przeciwników jak i zwolenników.

 

FABRYCZNE POŁOŻENIE OLEJU DO PODŁÓG I WOSKU NA PARKIETACH GOTOWYCH.

Początkowo, gdy pierwsi producenci zaczęli stosować na skalę przemysłową olejowanie i woskowanie podłóg, nakładano woski jako zabieg pielęgnacyjny na gotowe polakierowane podłogi. Z czasem udoskonalono metody nakładania przemysłowego i dzisiaj możemy otrzymać produkt gotowy – zaolejowany lub woskowany parkiet, jak i parkiet przygotowany do ostatecznego olejowania po położeniu. Druga metoda, osobiście wydaje mi się solidniejsza, ponieważ zabezpiecza przed wpływem wilgoci najbardziej newralgiczne miejsce czyli kanty, a przy okazji chroni krawędzie przed wnikaniem brudu, co korzystnie wpływa na estetykę powierzchni.
Zaletą przemysłowego olejowania i woskowania parkietów jest równomierna jakość powierzchni, wynikająca ze stałych warunków przy zabezpieczaniu maszynowym. Wszystkie fazy produkcji, od ustawienia idealnej temperatury przez podgrzanie drewna, aż do procesu schnięcia mogą być optymalnie zestrojone. Powierzchnia deski zostaje przeszlifowana, polerowana i odkurzona w sposób prawie doskonały. Po położeniu oleju czy wosku do drewna zostaje ona każdorazowo podgrzana i wysuszona tak, aby środki mogły przeniknąć głęboko do parkietu, a pory w drewnie mogły się zamknąć. W podłodze, w wyniku działania ciepła i powietrza, następuje utlenianie rozpuszczalników i utwardzenie powierzchni. Na koniec deska jest poddawana procesowi polerowania, aż do nadania jedwabistej, matowej powierzchni, dzięki czemu znacznie ogranicza się wnikanie brudu. Wadą fabrycznie olejowanych i woskowanych podłóg są niewielkie grubości nakładanych warstw materiału, gdyż suszenie odbywa się w bardzo krótkich cyklach. Poprzez tą ograniczoną ilość nakładanego oleju ograniczone jest jego wnikanie a działanie ochronne musi odbywać się bezpośrednio na powierzchni. Niektórzy producenci olejów, aby polepszyć właściwości powierzchniowo ochronne stosują pewien rodzaj żywic syntetycznych KH (utrzymują się lepiej na powierzchni niż normalny olej) i świadomie godzą się z możliwością zastosowania rozpuszczalnika aż do 40 %. Jednak praktyki takie nie do końca są zgodne z ekologiczną ideą handlową podkreślaną przy sprzedaży olejów i wosków. Jeśli producent gotowego parkietu zdecyduje się na stosowanie olejów i wosków na naturalnej bazie surowcowej, to z reguły zaleca się zawoskować podłogę jeszcze raz po położeniu lub ją zaolejować aby dokładnie nasączyć drewno olejem do parkietów.

 

OLEJE DO PODŁÓG

Oleje do podłóg dzieli się na nietwardniejące i twardniejące.
Olej do parkietów nietwardniejący oparty jest na materiałach naturalnych jak: oleje lniane, słonecznikowe lub inne. Dodatkami bywają pigmenty barwiące, sole mineralne przyśpieszające proces schnięcia. Rozpuszczalniki i żywice nie są dodawane do tych produktów. Oleje nietwardniejące oferują tylko nieznaczną ochronę przed zabrudzeniami i ścieraniem. Fachowcy zalecają w takich przypadkach woskowanie jako końcowe wykończenie.
Olej do parkietów twardniejący zawiera obok zwykłej bazy olejowej także żywice naturalne lub żywice sztuczne. Czynią one płynny olej twardszym, do tego stopnia, że aby można było otrzymać materiał gotowy do końcowej obróbki wymagane jest zastosowanie rozpuszczalnika. Rozpuszczalniki są potrzebne nie tylko do sterowania stopniem lepkości, ale również do sterowania procesem schnięcia. Im więcej rozpuszczalników, tym szybciej olej schnie, ponieważ rozpuszczalniki szybko się ulatniają. Jako rozpuszczalników używa się łagodnych odaromatyzowanych produktów np.: niektóre wodorki węgla, lub zawierających aromaty terpentyny cytrusowe lub pomarańczowe. Ilość rozpuszczalników jest zróżnicowana.
W obu rodzajach olejów zrezygnowano w procesie produkcji z materiałów konserwujących i trujących.

HartzLack EX-1 Extreme Finish Oil

Zakres stosowania:
Oleje do podłóg nadają się do ochrony powierzchni użytkowanych normalnie i mocno obciążonych z korka, parkietu, parkietu przemysłowego, bruku drzewnego. Doskonale funkcjonują na podłogach tanecznych, gdzie uszkodzenia mechaniczne są bardzo częste. W zasadzie oleje do podłóg są bezproblemowe w stosowaniu na każdym gatunku drewna pomimo, że stopień nasycenia drzew liściastych jest inny niż iglastych lub drewna egzotycznego o dużej zawartości własnych olejów, czy żywic. Niektóre firmy oferują oleje parkietowe dopasowane odpowiednio do gatunków drewna. Coraz częściej zastosowanie mają oleje koloryzujące zmieniające naturalny kolor drewna na dowolny kolor.

 

SYSTEMY OLEJOWO WOSKOWE

Systemy olejowo woskowe występują w dwóch wariantach:
twardy olej i wosk występują jako jeden produkt,
oba te składniki występują osobno.

Części składowe są jednak te same: oleje roślinne, woski, olej lniany, olej sojowy, olej drzewny, wosk Carnauba, wosk pszczeli, oraz materiały powodujące schnięcie – rozpuszczalniki naturalne bądź na bazie syntetycznej. Systemy olejowo woskowe zaliczane są do systemów tworzących widoczną warstwę na powierzchni. Olej wnika głęboko w strukturę drewna i tam krystalizuje, wosk natomiast utwardza się na powierzchni i wytwarza mocną antystatyczną i często antypoślizgową warstwę chroniącą drewno przed brudem.
Systemy olejowo woskowe można stosować podobnie jak same oleje do parkietów na powierzchniach normalnych i mocno obciążonych. Dla podłóg tanecznych istnieją specjalne systemy olejowo woskowe aby uniknąć ryzyka poślizgu przy zwrotach czy zatrzymaniach na krawędzi obuwia. Niektóre firmy proponują rozwiązania koloryzujące drewno.

 

WOSKI DO PODŁÓG DREWNIANYCH

Głównymi częściami składowymi wosków są substancje naturalne jak: wosk pszczeli, wosk Carnauba i Candelilla. Ponieważ występują one w zasadzie w stałej formie muszą zostać do obróbki podgrzane, bądź rozpuszczone w rozpuszczalniku.
Wosk do parkietu ochrania i pielęgnuje, działa anystatycznie, sprawia że podłoga może aktywnie oddychać, zapobiega również wnikaniu wody. Nie wnika jednak tak głęboko w pory jak olej do parkietu. Po nałożeniu wosk jest polerowany do postaci cieniutkiej elastycznej błony, która w pewnych odstępach czasu musi być polerowana lub na nowo nakładana. Ta powłoka nadaje drewnu jedwabisty połysk w odróżnieniu od olejów, gdyż sam olej od parkietu pozostawia podłogę matową.
Wosk do parkietów jest stosowany jako warstwa ochronna lub jako środek pielęgnacyjny. Można go stosować na powierzchniach drewnianych i z korka, od normalnie do bardzo mocno obciążonych podłóg. Istnieją woski o bardzo specjalistycznym zastosowaniu np. do powierzchni tanecznych o specyficznym poślizgu.

HartzLack HX-1 Perfect Hard Wax Oil

 

ZALETY I WADY

Zaletą systemów bazujących na olejach i woskach jest to, że nie tworzą żadnej warstwy tylko impregnującą, głęboko wnikającą, o otwartych porach i aktywnie oddychającą. To sprawia, że powierzchnia staje się odporna na zużycie mechaniczne i chemiczne. Jednocześnie powierzchnia nie posiada typowej przy lakierach nadbudowy, tzw. filmu. Struktura i kolor drewna zostają bardziej podkreślone, ale nie zmienione. Przy uszkodzeniach punktowych, lub w miejscach bardziej uczęszczanych i wytartych istnieje możliwość wykonania renowacji punktowych, które nie pozostawiają odbarwień. Taki rodzaj napraw nie jest możliwy przy powierzchniach lakierowanych. Ponieważ oleje i woski umożliwiają przepływ powietrza i wilgoci przez klepkę, redukują efekt łódkowania parkietu i doskonale nadają się do pomieszczeń z ogrzewaniem podłogowym. Dodatkowo, nie sklejają bocznie kantów, przez co uniemożliwiają powstawanie dużych szczelin.
Wadą systemów olejowych i woskowych jest mniejsza odporność na zabrudzenia. Dlatego należy znacznie częściej, niż przy podłogach lakierowanych, pielęgnować powierzchnię i zawsze stosować odpowiedni dla danego oleju i wosku środek pielęgnacyjny. Użycie nieodpowiedniego środka myjącego czy pielęgnacyjnego, doprowadzi do trwałego uszkodzenia powierzchni i konieczności przeprowadzenia całego cyklu ponownego woskowania lub olejowania parkietu. Przy większych powierzchniach  należy stosować czyszczenie maszynowe. Za każdym razem wspomniane elementy należy omówić z inwestorem. Wadą jest również to, że powierzchnia olejowana i woskowana nie powinna być już nigdy lakierowana, a jeżeli już podjęta zostanie taka, ryzykowna decyzja to należy wykonać głębokie szlifowanie i należy zastosować specjalne podkłady odcinające.

All Ground

 

NAKŁADANIE OLEJÓW I WOSKÓW

Nakładanie olejów powinno się odbywać ściśle wg instrukcji producenta. Niektóre oleje do podłóg nakłada się jednokrotnie inne dwukrotnie. Wykonuje się grube warstwy przy pomocy wałka lub aplikatora ze specjalnej gąbki. Niektórzy producenci proponują olejowanie cienkimi warstwami dwu lub trzykrotnie przy pomocy nierdzewnej szpachli. W obu przypadkach należy bezwzględnie wypolerować powierzchnię maszyną tarczową stosując biały filc, zanim dojdzie do krystalizacji oleju na powierzchni drewna. Źle wypolerowana powierzchnia pozostawi widoczne i niemożliwe do usunięcia smugi na drewnie. Przy cienkich warstwach nakładanych nierdzewną szpachlą powinno się pokrywać małe powierzchnie lub pracować w dwie osoby, szybko polerując nieskrystalizowany olej. Dobrze jest, jeśli podczas olejowania podłoga jest rozgrzana, np. poprzez nasłonecznienie, gdyż olej łatwiej i głębiej wnika w drewno. W innych przypadkach to zadanie wykonują maszyny z nadmuchem ciepłego powietrza. Niektórzy producenci zalecają przed olejowaniem stosowanie ługów których zadaniem jest otwarcie porów w drewnie i umożliwienie głębokiego wniknięcia oleju. Po nałożeniu oleju często stosuje się wosk do parkietu, jako ochronę powierzchniową nadającą jednocześnie połysk. Przy nakładaniu wosków twardych konieczne jest użycie maszyny z nadmuchem ciepłego powietrza, co umożliwia równomierne nałożenie wosku w postaci cieniuteńkiej błony. Zamiast maszyny z nadmuchem można stosować polerki wysokoobrotowe, w których ciepło wytwarzane jest podczas tarcia. Bardzo rzadko można spotkać woski, które wymagają podgrzania przed użyciem, ale są to starsze rozwiązania.

PIELĘGNACJA

Świeżo zaolejowane i nawoskowane podłogi czyści się w ciągu pierwszych 8-10 dni tylko na sucho. Odkurzanie lub zamiatanie w zupełności wystarczy. Po zabezpieczeniu podłogi olejem i woskiem pierwszy zabieg pielęgnacyjny powinien być wykonany po zakończeniu wszystkich prac wykończeniowych w pomieszczeniu, bezpośrednio przed rozpoczęciem eksploatacji. O ile w mieszkaniu to jest zalecane, to w obiekcie użytkowym konieczne. Po dwóch tygodniach można dokonywać pielęgnacji wilgotnej (nie na mokro). Do takiej pielęgnacji używać należy specjalnych środków, polecanych przez producenta systemu olejowo woskowego. Nie wolno stosować czystej wody, ponieważ olejowana podłoga tego nie toleruje. Pielęgnację przeprowadza się maszynowo bądź przy pomocy ścierek i filców flanelowych. Nie należy stosować ścierek z mikrofazy, gdyż mogą porysować powierzchnię.
Silniejsze zabrudzenia, plamy czy pręgi od butów należy usunąć przy pomocy silnych środków czyszczących. Przeważnie producenci olejów i wosków mają w swojej ofercie środki do bieżącej pielęgnacji, jak i do gruntownego czyszczenia. Zaleca się też stosowanie w niektórych przypadkach mydła (są specjalne mydła podłogowe). W miejscach, po takim zabiegu, należy ponownie nałożyć olej i wypolerować.
Okazjonalne zabiegi czyszczenia na podłodze są niezbędne. Przy normalnym użytkowaniu w pomieszczeniach mieszkalnych należy je wykonywać co kwartał, w miejscach często uczęszczanych np. ciągi piesze częściej.

HartzLack N-Neutral

Miejsca, których nie można doczyścić, lub miejsca uszkodzone można zmatowić albo wyszlifować i ponownie nałożyć olej i wosk. Jest to niewątpliwie udogodnienie gdyż napraw cząstkowych na powierzchniach lakierowanych nie można wykonać. Przy woskowaniu należy uważać aby pozostawała na podłodze tylko cienka błona wosku. Zbyt gruba warstwa lub za wiele warstw czynią ją śliską i nieodporną na zabrudzenia. W takim przypadku należy wosk zmyć specjalnymi zmywaczami.
Ważne: przy szmatach nasączonych olejem bądź woskiem powstaje niebezpieczeństwo samozapłonu. Dlatego po zabiegu należy je natychmiast namoczyć w wodzie lub zamknąć w puszce.

 

PODSUMOWANIE

Problem ekologii w parkieciarstwie poruszany tak często, nie dotyczy tylko samej ochrony powierzchni. Oprócz olejów czy wosków do wykonania podłogi konieczne są jeszcze kleje, grunty, masy samopoziomujące, czy inne środki chemiczne. Alternatywą do opisanych wyżej systemów jest nadal lakier i właściwie jako taki jest znacznie wygodniejszy w użytkowaniu i w efekcie, biorąc pod uwagę i koszt produktu i koszt pielęgnacji, tańszy. Jeśli przyjrzymy się lakierom profesjonalnych firm to ich produkty wcale nie są bardziej niezdrowe od powłok olejowych. Wśród ekspertów pojawiają się głosy wskazujące, że w niektórych olejach i woskach występują formaldehydy, aromatyczne wodorki węgla, aldehydy mrówkowe, terpeny, czy ołów. Środki te zawarte w naturalnych produktach polepszają wnikanie, lub przyspieszają krystalizację. Należy na to zwracać uwagę dokonując wyboru konkretnego produktu. Istotnym ograniczeniem stosowania systemów olejowo woskowych do podłóg jest również to, że inwestor w Polsce jeszcze nie ma przyzwyczajeń związanych z właściwym użytkowaniem parkietu i wyrobionych prawidłowych nawyków pielęgnacyjnych. Często inwestor traktuje jako problem potrzebę częstych pielęgnacji, a jeżeli już to robi, to poszukuje najtańszych rozwiązań. Niestety, pielęgnacja podłóg olejowo woskowych jest konieczna i nie jest darmowa.